Aan de balie van een hotel in Praag, in een restaurant in Boedapest of bij een geldautomaat in Istanbul stelt de betaalterminal vaak dezelfde vraag: betalen in je eigen valuta of in de lokale? Je antwoord bepaalt wie de wisselkoers vaststelt, en dus hoeveel er op je afschrift komt. Deze gids legt uit wat betalen in een vreemde valuta kost, wat de EU-wet de terminal verplicht te tonen en waarom de lokale valuta meestal de betere keuze is.
Twee manieren om om te rekenen
Betaal je in de lokale valuta, bijvoorbeeld kroon, forint, lira of ponden, dan rekent je bank of kaartuitgever het bedrag om. De koers en eventuele kosten voor betalingen in vreemde valuta staan in de voorwaarden van je kaart, dus je kent ze vooraf of kunt ze opzoeken.
Kies je op de terminal je eigen valuta, dan rekent het bedrijf dat de terminal of automaat beheert ter plekke om. Dat heet dynamic currency conversion. De winkelier of zijn betaaldienstverlener kiest dan de koers, niet je bank. Je ziet meteen een bekend bedrag, maar de koers bevat een opslag die de dienstverlener zelf bepaalt.
Wat de EU-wet vereist
De regels staan in Verordening (EU) 2021/1230 betreffende grensoverschrijdende betalingen. Voor in de EU uitgegeven kaarten bepaalt die:
- Wie omrekening aanbiedt bij een geldautomaat of kassa, moet eerst het totaal van de omrekeningskosten tonen als procentuele opslag op de laatste referentiekoers van de Europese Centrale Bank.
- Je bank moet haar eigen omrekeningskosten op dezelfde manier vermelden, als percentage boven de ECB-koers, zodat je kunt vergelijken.
- Na een kaartbetaling moet je bank je zonder onnodige vertraging de gegevens elektronisch sturen.
Het EU-portaal Your Europe voegt toe dat betalingen in euro binnen de EU niet meer mogen kosten dan dezelfde betaling in je eigen land. Voor andere EU-valuta's mag je kaartuitgever omrekeningskosten rekenen, maar moet hij dat voor de betaling melden. Zakelijke kaarten die aan een werkgever worden gefactureerd vallen er niet onder. Is je kaart in het Verenigd Koninkrijk, de VS of Canada uitgegeven, dan binden deze EU-plichten je bank niet, maar de basiskeuze aan de kassa werkt hetzelfde.
De referentiekoers als maatstaf
De Europese Centrale Bank publiceert elke werkdag referentiekoersen voor 29 valuta's. Daaraan kun je elke opslag meten. Enkele waarden van 9 oktober 2026:
| Valuta | 1 euro koopt |
|---|---|
| Tsjechische kroon | 24,369 CZK |
| Hongaarse forint | 365,08 HUF |
| Poolse zloty | 4,3835 PLN |
| Turkse lira | 55,1033 TRY |
| Brits pond | 0,84763 GBP |
| Zwitserse frank | 0,9313 CHF |
| Amerikaanse dollar | 1,1206 USD |
Vergelijk de koers op de terminal met deze cijfers en je ziet meteen hoe groot de opslag is.
Een rekenvoorbeeld: een hotelrekening in Praag
Drie nachten in Praag eindigen met een rekening van 6.000 kroon. Tegen de ECB-koers van 9 oktober 2026 is dat 6.000 gedeeld door 24,369, oftewel € 246,21. De opslagen hieronder zijn aannames om de som te laten zien. De echte cijfers staan in je kaartvoorwaarden en op het scherm van de terminal.
- Betalen in kroon, je bank rekent een veronderstelde 1,5 %: € 246,21 keer 1,015 is € 249,91.
- Betalen in euro op de terminal met een veronderstelde opslag van 5 %: € 246,21 keer 1,05 is € 258,53.
- Verschil: € 8,62 op één betaling.
Heeft je kaart geen kosten voor betalingen in vreemde valuta, dan is het verschil nog groter. Over een hele reis met hotel, restaurants en huurauto loopt het al snel op tot de prijs van een extra maaltijd of een taxirit. Dezelfde logica geldt voor een Britse kaart waaraan ponden worden aangeboden in plaats van kroon.
Het terminalscherm lezen
Biedt een terminal omrekening aan, dan zie je meestal twee bedragen naast elkaar: de prijs in lokale valuta en een omgerekend bedrag, met een wisselkoers en de opslag als percentage. Laat je niet verleiden door de bekende valuta. Het getal dat telt is de opslag. Staat daar enkele procenten, dan is betalen in lokale valuta bijna altijd goedkoper, mits je bank minder rekent. Maak bij grotere bedragen een foto van de bon, zodat je later kunt nagaan wat er echt van je rekening is afgeschreven.
Geldautomaten
Hetzelfde principe geldt bij de geldautomaat. Biedt het apparaat aan je in je eigen valuta te belasten, kies dan de lokale. In de EU moet de exploitant eerst de opslag tonen, en je kunt die met de referentiekoers vergelijken zoals bij een kassa. Annuleer je omdat de opslag te hoog lijkt, dan vindt er geen omrekening plaats en wordt daarvoor niets berekend. Wat je eigen bank voor opnames in het buitenland rekent, staat in haar tarievenoverzicht.
Vooraf geboekte hotels en huurauto's
Bij online boekingen komt de vraag eerder. Sommige sites tonen een prijs in je valuta terwijl het hotel je bij vertrek in de lokale valuta belast. Je bank rekent dan om tegen de koers van de betaaldag, en het bedrag kan afwijken van wat je zag. Betaal je vooraf en kies je ervoor in je eigen valuta te worden belast, dan bepaalt de boekingssite de koers. Ook hier loont het te vergelijken met de referentiekoers. Hoe kortingscodes en cashback de eindprijs van een boeking verder verlagen, lees je in onze gids voucher of cashback.
Stap voor stap
- Zoek voor je vertrekt in je kaartvoorwaarden of bankapp op wat je bank rekent voor betalingen in vreemde valuta.
- Kies bij kassa's en geldautomaten altijd de lokale valuta als de terminal erom vraagt.
- Vraagt het personeel of je in je eigen valuta wilt betalen, zeg dan beleefd nee.
- Twijfel je, vergelijk dan de getoonde koers met de referentiekoers van de ECB.
- Controleer na de reis de betaalmeldingen van je bank en vraag na wat er niet klopt.